أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
51
قانون ( فارسى )
هستند باز مانعى نمىبيند كه بگويد بند آوردن در منى نرينه قوىتر و بندپذيرى در منى مادينه نيرومندتر است . ما اين مسئله را در كتابهاى خود كه در زمينه علوم طبيعى هستند بررسى كردهايم . خونى كه در دورهء باردارى از زن مىتراود غذا مىگردد . قسمتى از آن تغيير مىيابد و همانند گوهر منى و اندامهاى حاصل از منى مىشود و غذاى نمودهندهاى براى گوهر منى مىگردد ، قسمت ديگر به غذا تبديل نمىشود ولى در آگنهء آن بسته مىشود و جاى اندامهاى اوليه را پر مىكند و گوشت و پيه بوجود مىآورد . قسمتى نيز نه به آن صورت و نه به اين شكل درمىآيد ، بلكه به صورت مادهى غذائى است كه تا هنگام زايمان مىماند و در چنين موقعى بيرون مىرود . وقتى كه جنين به دنيا آمد ، خونى كه زائيده كبد است جانشين آن خون مىشود و كارى را كه آن به عهده داشت ، اين يكى انجام مىدهد . پيدايش گوشت از خونى قوى است كه بر اثر حرارت و خشكى بسته شده ، سفت گرديده است ، ليكن پيه از بخش آبكى و چرب خون بوده ، بر اثر سردى بسته شده است و به اين جهت گرمى آن را مىگدازد . اندامهائى كه از دو منى پيدايش يافتهاند ، هرگاه از هم جدا شوند پيوستگى كامل را باز نمىيابند مگر برخى از آنها و در شرايط اندكى و آن هم در سن خردسالى . از اين قبيل هستند استخوان و شاخههاى كوچك ( نه بزرگ ) وريدها ( نه شريانها ) . هرگاه آن اندام جزئى از اجزاى خود را از دست دهد ، ديگر ترميم نمىشود ( بديل آن نمىرويد ) . اين حالت مثلا در مورد پى و استخوان صادق است . هرآنچه آفريدهء خون است - مثلا گوشت - اگر خللى در آن ايجاد شود ، جبران مىشود و بخش آسيبديده ترميم مىشود و با او مىپيوندد . هر اندامى كه از خون آفريده شده است و نيروى منى هنوز در او وجود دارد ، چنانچه از بين رفت بسا ممكن است كه دوباره برويد ؛ دندان در دوران خردسالى ( دندان شيرى ) از اين جمله است ، زيرا كه دوره خردسالى هنوز از منى دور نيفتاده است . ليكن اگر مزاج ديگرى بر خون غالب شود ، اندام از دست رفته ترميم نخواهد شد . و باز مىگوئيم : منشاء حس و حركت اندامهاى حسى و حركتى گاهى عصبى است و گاهى نيروى عصبى است « 68 » . همچنين گوئيم ، منشاء همه شامهها كه احشاء را در بر گرفتهاند يكى از دو شامهاى است كه آستر سينه و شكم مىباشند ، ليكن منشاء شامههائى كه با اعضاى داخلى سينه ، مانند حجاب و وريد و شريان و شش مرتبط هستند شامهاى است كه دندهها را آستر شده است . اما منشاء شامههاى اندامها
--> ( 68 ) - نسخه انگليسى : گوئيم : برخى اعضاء فقط داراى يك عصب است كه هم حس و هم حركت آن عضو را بر عهده دارد مانند عصب سه قلو ، و برخى ديگر براى حس و حركت داراى دو عصب هستند مانند اكثر اعصاب جمجمه و ستون فقرات .